Van Schoonhoven en Ruusbroec

Emm. 8 Begin Brief aan Eemstein

Uit het eigendomsmerk blijkt dat dit kleine en veel gebruikte boekje afkomstig is uit het Olde Convent te Zwolle: ‘d(it) boec hoert lieue toe in de oelde convent to Zwol’. Deze Lieve is waarschijnlijk zuster Lyeven Geerts die in 1457 in een oorkonde wordt genoemd. Het ‘ghemene convent der Beghinen’ wordt in de archieven voor het eerst vermeld in 1367. Het was gelegen aan de Begijnenstraat, die nu de Praubstraat heet. Dit is dezelfde straat als waaraan de Emmanuelshuizen liggen. De begijnen leefden eerst samen zonder de kloostergeloften van armoede, gehoorzaamheid en kuisheid af te leggen, maar kort na de eerste vermelding gingen ze over tot de zogenaamde Derde Orde van Franciscus. De zusters mochten hun klooster niet zelf besturen. Dit werd gedaan vanuit het Franciscanenklooster in Kampen, dat ook in de Praubstraat een huis bezat.

Het handschrift bevat twee teksten van vooraanstaande figuren uit het klooster Groenendael bij Brussel: Jan van Ruusbroec (1293-1381) en Jan van Schoonhoven (c. 1356/7-1432). Het klooster behoorde tot de orde van de Reguliere Kanunniken en trad in 1421 toe tot het Kapittel van Windesheim. Het is van grote invloed geweest op de vorming van het kapittel (1395), de organisatie van de kloosters en het geestelijk leven. De geschriften van de Groenendaelers zijn dan ook populair binnen de Moderne Devotie. De tekst van Jan van Schoonhoven is een brief aan zijn neef Simon in het klooster Eemstein en bevat een verhandeling over de grondslagen van het geestelijk leven. De brief is vele malen uit het Latijn vertaald en zeer wijd verspreid. De tweede tekst is een vertaling van het traktaat ‘Fili accedens’: ‘een boecsken homen geestelijken becoringhen wederstaen sal.’

Emm. 8 Begin Fili accedens

De zusters van het Olde Convent hadden het vermoedelijk niet breed. Het handschrift is geschreven op slecht perkament, waarin (soms dichtgenaaide) scheuren en gaten zitten. Het heeft een onversierde band, maar de onregelmatig geschreven tekst is wel versierd met tweekleurige hoofdletters en penwerk met parellijsten.