Bernardus van Clairvaux, Sermoenen

Sermoenen Initiaal D

Dit handschrift bevat de sermoenen (preken) van Bernardus van Clairvaux (1090-1153), heilige en promotor van de strenge cisterciënzer kloosterorde. Vrijwel alle Nederlandse vertalingen van de preken van Bernardus zijn afkomstig uit religieuze instellingen, waarvan de meeste uit vrouwenkloosters uit de sfeer van de Moderne Devotie. Bernardus had als hervormer grote invloed op de vernieuwing en verdieping van het geestelijk en kerkelijk leven en was in die zin een inspiratiebron voor de Moderne Devoten.

De circa 100 preken in dit manuscript zijn geordend naar het kerkelijk jaar en wel het zomerdeel (van paaszondag tot de advent (de vierde zondag voor Kerstmis)). De collectie van de Emmanuelshuizen bevat ook een winterdeel (Emm. 18; van de advent tot paaszondag). De decoratie van het handschrift is aan het begin heel kostbaar: op f. 3r. een blauwe D op een veld van bladgoud, gevuld met een blauw-rood-goud schaakbordpatroon, en een randversiering van twee staven met verguld rankwerk.

Sermoenen clavicillaEmm. 16 f 3ro Initiaal D en randversiering

Heel bijzonder is de bewaard gebleven bladwijzer met draaimechaniekje, een zogenaamde ‘klavicilla’, met de cijfers I tot en met IV. De cijfers geven de kolom aan waar de lezer gebleven was. De bladwijzer is aan de ene kant versierd met vijf eikeltjes en heeft aan de andere zijde een stermotief.