Stilleven

Stilleven met crucifix

In de Noordelijke Nederlanden, die na 1580 overgingen tot de reformatie, zijn weinig stillevens met katholieke elementen gemaakt. De rooms-katholieke schilder Dirck de Bray uit Haarlem (ca. 1635-1694) is één van de uitzonderingen. Dit meditatieve tafereel zit vol symboliek. In een gemarmerde nis staat een crucifix met daarnaast een hoge glazen beker waarin een afgebroken bloemstengel. Voor het glas liggen rozen en geheel op de voorgrond ligt een bijbel met twee metalen sluitklampen. De gestorven Christus en het breekbare glas met de gebroken stengel duiden op de vergankelijkheid van het aardse leven. De rozen daarentegen verwijzen naar Maria en naar de goddelijke liefde, waardoor de zondige, sterfelijke mens het eeuwig leven kan verwerven. Christus is immers uit liefde voor de mensheid door God gezonden en heeft door zijn kruisdood de zonde van de mensen weggenomen. Wie hem navolgt, en daarop wijst de op de voorgrond liggende bijbel, kan het eeuwig leven in de hemel verwerven.

Dirck de Bray trad in 1680 als lekebroeder in in het klooster Gaesdonck bij Goch. Het is niet bekend hoe dit stilleven in de collectie van de Emmanuelshuizen is terecht gekomen. De meditatieve sfeer past echter goed bij het rooms-katholieke tehuis.